Network Infrastructure

Ağ Altyapısı

OSI Modeli

🆕

Ağ güvenliği ipuçları

Veri Bağlantısı (L2)

🆕

VLAN Configuration

MAC Adres

IP Adres (L3)

Yönlendirici (Router

Taşıma Katmanı (L4)

TCP, UDP

Oturum Katmanı (L5)

Netbios

TCP/IP

TCP/IP ile OSI arasındaki Farklar

Son Güncelleme:

23.02.2026

OSI Modeli

Open Systems Interconnection (OSI) modeli ISO (International Organization for Standardization) tarafından geliştirilmiştir. Bu modelle, ağ farkındalığına sahip cihazlarda çalışan uygulamaların birbirleriyle nasıl iletişim kuracakları tanımlanır.

7. Katman (Uygulama):

Kullanıcının etkileşim kurduğu şeylerin çoğu bu katmandadır. Web tarayıcıları ve internete bağlı diğer uygulamalar (Skype veya Outlook gibi) 7. Katman uygulama protokollerini kullanır.

6. Katman (Sunum):

Bu katman, verileri Uygulama katmanına ve Uygulama katmanından dönüştürür. Başka bir deyişle, uygulama biçimlendirmesini ağ biçimlendirmesine ve tersini yapar. Bu, farklı katmanların birbirini anlamasını sağlar.

5. Katman (Oturum):

Bu katman, cihazlar arasındaki bağlantıları kurar ve sonlandırır. Ayrıca hangi paketlerin hangi metin ve resim dosyalarına ait olduğunu belirler.

📝 Oturum katmanı, cihazlar arasındaki bağlantıları kontrol eder. Yereldeki ve uzaktaki bağlantıları kurabilir, yönetebilir ve sonlandırabilir. Oturum katmanı mesajlaşma kurallarından(full-duplex, half-duplex, simplex), uygulamalar arasındaki mesajlaşma kontrolünden, farklı birimlere gidecek verilerin gruplanmasından, mesajlaşmaya kalınan noktadan devam edilmesinden ya da yeniden alınmasından sorumludur.

4. Katman (Taşıma):

Bu katman, hata denetimi ve veri kurtarma dahil olmak üzere sistem ile ana bilgisayarlar arasındaki veri transferini koordine eder.

📝Taşıma/iletim katmanı değişken uzunluklu veri dizilerinin(datagram) kaynaktan cihazdan hedef cihaza bir veya daha fazla ağ üzerinden servis kalitesini de koruyarak göndermeyi sağlar. Taşıma katmanı protokolüne örnek olarak, Internet Protocol(IP) üzerine inşa edilmiş olan Transmission Control Protocol(TCP) verilebilir.

Üst katmanlardan gelen her türlü bilgi(veri) taşıma katmanı tarafından diğer katmanlara ve hedeflere ulaştırılır.

3. Katman (Ağ):

Bu katman, verilerin alıcı cihaza nasıl gönderileceğini belirler. Paket iletimi, yönlendirme ve adreslemeden sorumludur.

📝 3. Katmandaki süreçlerden adresleme ile her cihaz kendi ağındaki ya da başka bir ağdaki cihaz ile uçtan uca iletişimi sağlayacak kimlik bilgisini elde etmiş olur. 3. Katman adresleme yapısı kullanılan ağ katmanı protokolüne özgü bir biçimde tanımlanmalıdır.IPv4 ve IPv6 ağ katmanı protokollerinin asıl görevi uçtan uca iletimi sağlamak üzere gereken adresleme sistemini sağlamak olduğundan bu katmandaki protokoller paketlerin karşı tarafa güvenli bir şekilde gönderildiğinin kontrolünü yapmazlar.

2. Katman (Veri Bağlantısı):

İkili (veya BIT'leri) sinyallere çevirir ve üst katmanların medyaya erişmesine olanak tanır.

📝 IEEE 802, veri bağlantısı katmanını iki alt katmana ayırır
1) Media Access Control (MAC) katmanı - Ağdaki cihazların ağ ortamına(Örneğin: Kablo ) erişiminden ve veri iletim izninden sorumludur.
2) Logical Link Control (LLC) katmanı - Ağ katmanı protokollerinin tanımlanması daha sonra çözülmesi ve hata kontrollerinin sağlanmasından sorumludur.

1. Katman (Fiziksel):

Gerçek donanım bu katmanda bulunur. Sinyalleri ortam üzerinden iletir.

Uygulama, Sunum ve Oturum Katmanları

Diyelim ki dizüstü bilgisayarınızda Skype kullanıyorsunuz. Başka bir ağdan telefonunda Skype kullanan arkadaşınıza mesaj atıyorsunuz.

Skype, ağa bağlı bir uygulama olarak Telnet gibi Katman 7 (Uygulama) protokollerini kullanır. Arkadaşınıza kedinizin bir resmini gönderirseniz, Skype Dosya Aktarım Protokolü'nü (FTP) kullanır.

6. Katman (Sunum) , 7. Katman'dan uygulama verilerini alır, ikili sisteme çevirir ve sıkıştırır. Bir mesaj gönderdiğinizde, 6. Katman bu verileri ağınızdan ayrılırken şifreler. Ardından, arkadaşınız aldığında verilerin şifresini çözer.

Skype gibi uygulamalar metin ve resim dosyalarından oluşur. Bu dosyaları indirdiğinizde, 5. Katman (Oturum), hangi veri paketlerinin hangi dosyalara ait olduğunu ve bu paketlerin nereye gittiğini belirler. 5. Katman ayrıca cihazlar arasındaki iletişimi kurar, sürdürür ve sonlandırır.

Taşıma ve Ağ Katmanları

4. Katman (Taşıma), 5. Katman'dan veri alır ve segmentlere ayırır. Her segmentin veya veri biriminin bir kaynak ve hedef bağlantı noktası numarası ile bir sıra numarası vardır. Bağlantı noktası numarası, segmentin doğru uygulamaya ulaşmasını sağlar. Sıra numarası ise segmentlerin doğru sırayla ulaşmasını sağlar.

Bu katman aynı zamanda iletilen veri miktarını da kontrol eder. Örneğin, dizüstü bilgisayarınız 100 Mbps hızında çalışırken, arkadaşınızın telefonu yalnızca 10 Mbps hızında işlem yapabilir. 4. Katman, sunucunun veri iletimini yavaşlatmasını ve böylece arkadaşınız iletiyi alana kadar hiçbir veri kaybı yaşanmamasını sağlayabilir. Ancak arkadaşınız bir ileti gönderdiğinde, sunucu performansı artırmak için iletim hızını artırabilir.

Son olarak, 4. Katman hata denetimi gerçekleştirir. Bir veri segmenti eksikse, 4. Katman o segmenti yeniden iletir.

TCP ve UDP ikisi de çok iyi bilinen protokollerdir ve 4. Katmanda yer alırlar. TCP, hızdan çok veri kalitesini tercih ederken, UDP veri kalitesinden çok hızı tercih eder.

3. Katman (Ağ), veri segmentlerini ağlar arasında paketler halinde iletir. Arkadaşınıza mesaj gönderdiğinizde, bu katman veri segmentlerine kaynak ve hedef IP adresleri atar. Sizin IP adresiniz kaynak, arkadaşınızınki ise hedeftir. 3. Katman ayrıca veri iletimi için en iyi yolları da belirler.

Veri Bağlantısı ve Fiziksel Katmanlar

2. Katman (Veri Bağlantısı), 3. Katman'dan paketleri alır. 4. Katman mantıksal adreslemeyi (IPv4, IPv6) gerçekleştirirken, 2. Katman fiziksel adreslemeyi gerçekleştirir. Veri paketine gönderici ve alıcı MAC adreslerini ekleyerek çerçeve adı verilen bir veri birimi oluşturur. 2. Katman, çerçevelerin yerel ortam (örneğin bakır tel, optik fiber veya hava) üzerinden iletilmesini sağlar. Bu katman, bilgisayarınızın Ağ Arabirim Kartı'na (NIC) yazılım olarak gömülüdür.

Kısacası, Katman 2 üst ağ katmanlarının medyaya erişmesine izin verir ve verilerin medyaya nasıl yerleştirileceğini ve alınacağını kontrol eder.

Donanım, yani fiziksel olarak dokunabildiğiniz şeyler, 1. Katman'da (Fiziksel) bulunur. Bu katman, üst katmanlardan gelen ikili verileri sinyallere dönüştürür ve yerel ortam üzerinden iletir. Bunlar elektrik, ışık veya radyo sinyalleri olabilir; kullanılan ortam türüne bağlıdır. Arkadaşınız sinyalleri aldığında, bunlar kapsülden çıkarılır veya tekrar ikili veriye ve ardından uygulama verilerine dönüştürülür, böylece arkadaşınız mesajınızı görebilir.

TCP/IP ile OSI arasındaki Farklar

* TCP/IP haberleşme görevini karmaşık bir iş olarak niteleyerek daha basit alt görevlere böler. Her bir alt görev diğer alt görevler için belirli servisler sunar ve diğer alt görevin servislerini kullanır. OSI modeli de aynı kavramı kullanır, ancak OSI modelinde her bir katmandaki protokollerin özellikleri ve birbiri ile ilişkileri kesin bir dille tanımlanmıştır. Bu özellik OSI modeli ile çalışmayı daha verimli kılar.

* OSI modelinde katmanların görevlerinin kesin bir şekilde belirlenmiş olması yeni bir protokol geliştirmeyi kimi zaman güçleştirebilir.

TCP/IP ise böyle bir kısıtlama getirmediğinden, gerektiğinde yeni bir protokol mevcut katmanlar arasına rahatlıkla yerleştirilebilir.

* OSI modelinde gerekmeyen bir katmanın kullanılmaması gibi esnek bir yapıya izin verilmemektedir. TCP/IP ise katı kurallarla tanımlı olmadığından gereksinim duyulmayan katmanların kullanılmamasına izin verir. Örneğin uygulama katmanında olmasına rağmen doğrudan IP üzerinden kullanılabilen protokoller mevcuttur.

TCP/IP protokollere örnek olarak, dosya alma/gönderme protokolü (FTP, File Transfer Protocol), Elektronik posta iletişim protokolü (SMTP Simple Mail Transfer Protocol), TELNET protokolü (Internet üzerindeki başka bir bilgisayarda etkileşimli çalışma için geliştirilen *login* protokolü) verilebilir. Adını sıkça duyduğumuz WWW ortamında birbirine link objelerin iletilmesini sağlayan protokol ise Hyper Text Transfer Protocol (HTTP) olarak adlandırılmaktadır. TCP/IP protokolü aynı zamanda, diğer iletişim ağlarında da kullanılabilir. Özellikle pek çok farklı tipte bilgisayarı veya iş istasyonlarını birbirine bağlayan yerel ağlarda (LAN) kullanımı yaygındır.

MAC Adres (L2)

2.Katman

MAC adresi (İngilizce Media Access Control, yani ortam erişim yönetimi) bir bilgisayar ağında, bir cihazın ağ donanımını tanımaya yarar. Örneğin, sizin bilgisayarınızda modeminizin ve ağ kartınızın kendine özel birer MAC adresleri vardır. MAC, 48 bit'lik bir adres olduğundan dolayı 248 = 281,474,976,710,656 değişik ağ kartını tanımlamak için kullanılabilir.
MAC adresi (Fiziksel adres, Donanım adresi), ağ donanımının tanımlanmasını sağlar. MAC adresi, bilgisayarın ethernet kartına üretici tarafından kodlanan bir bilgidir. Her donanım için özel bir adresi vardır. Aynı MAC adresine sahip birden fazla ağ cihazı yoktur. MAC adresi 6 oktetten oluşur. İlk 3 oktet donanımı üreten firmayı işaret eder. Son 3 oktet donanımı işaret eder.
MAC adresi, sadece yerel ağlarda haberleşmeyi sağlar. Ağın dışına taşınabilecek bir adres değildir. Sadece aynı ağ üzerindeki bilgisayarların birbirlerini bulmalarını sağlar. Aynı ağda iki ağ cihazının birbiriyle haberleşmesi MAC adresiyle mümkündür.

📝Bir MAC adresinde ilk üç bit adres havuzunu dağıtan organizasyonu, sonraki beş bit ise üreticiyi temsil eder. Dolayısıyla, bir MAC adresinin ilk bitlerine bakılarak kartın hangi şirket tarafından üretildiği görülebilir.

📝 MAC adresleri, aralarına ":" işareti konarak 16'lı tabanda yazılır: 01:23:45:67:89:AB. Bazı MAC adresleri özel adreslerdir:

FF:FF:FF:FF:FF:FF adresi tüm cihazlara yayın yapmak (broadcast) için kullanılır.

İlk bitleri 01-00-5E olan adresler "multicast" adresleri için kullanılır.

Yerel olarak atanmış MAC adresleri 02 ile başlarlar.

📝 MAC adresleri ile IP adresleri arasındaki bağ ARP ve RARP protokolleri tarafından yapılır.

ARP: Adres Çözümleme Protokolü (Address Resolution Protocol)

RARP: Ters Adres Çözümleme Protokolü (Reverse Address Resolution Protocol)

📝 MAC-->Ortama erişim kontrol düzeyi -Veri Link Transferin alt katmanıdır aynı zamanda Media Access Control diye tanınmaktadır. OSI modelinin Veri Link Transfer Katmanının alt katmanı olan Fiziksel Katmanda görev alır. MAC adresleme ve kanallara erişimi kontrol etmek için mekanizmalar sağlar. Bu da birden fazla terminalleri veya erişim noktaları birbirleri ile çoklu ağ ortamında iletişim kurmasını sağlar. MAC aslında alt katmanı olan LLC (Mantıksal Bağlantı Kontrolü) ve OSI modeli nin Fiziksel (ilk) seviyesi arasında bir arayüz görevi görür ve bir çoklu ağdaki tam çift yönlü mantıksal kanalı taklid eder.

📝 IEEE standartları tanımlayan 48-bit (6 sekizli) MAC adresi, dört parçaya bölünür. İlk üç sekizli 24-bit içeren Organizasyonun benzersiz tanımlayıcı (OUİ) veya üreticinin IEEE den aldığı adres ten oluşur. Sadece alt 22 bit (bit) kullanılır diğer ikisini özel bir anlamı vardır:
ilk bit sıfır (0) olması tekli, bir (1) olması grup adres çerçevesine hitap eder.
Sonraki bit MAC adresi global(0) veya yerel (1) uygulanan olmadığını gösterir.
Sonraki üç oktet aygıtın her bir örneğin imalatçı tarafından seçilmektedir.SNA (Systems Network Architecture) ağları hariç.Böylece,dünya genelinde benzersiz olan MAC adresleri genel olarak aygıta bu şekilde eklenir.Ağ yöneticisi seçtiğiniz cihazın kendi MAC adresi yerine başka bir adres belirleme yeteneğine sahiptir.Böyle bir yerel olarak yönetilen MAC adresi keyfi olarak seçilir ve Oui hakkında bilgi içeremez.Adresin yerel olarak uygulanan adres olup olmadığını öğrenmek için adresinin ilk sekizli karşılık gelen bitlerine bakılır.

[1]

Aşağıdaki komutu kullanarak ağ aygıtlarının MAC adresi öğrenilebilir:

Windows - ipconfig / all- daha detaylı bilgi içerir - hangi MAC adresi hangi ağ arayüzüne ait...

Linux — ifconfig -a | grep HWaddr

FreeBSD — ifconfig|grep ether

/# ifconfig -a | grep ether

ether bc:24:11:c3:35:09 txqueuelen 1000 (Ethernet)

Debian

/# ip addr | grep link/ether

link/ether bc:24:11:c3:35:09 brd ff:ff:ff:ff:ff:ff

MAC Spoofing

MAC kafesleme (MAC spoofing), ağa bağlı bir aygıttaki bir ağ arabiriminin fabrikada atanmış bir Ortam Erişim Kontrolü (MAC) adresini değiştirmek için kullanılan bir tekniktir. Bir ağ arabirim denetleyicisinde (NIC) sabit kodlanmış MAC adresi değiştirilemez. Bununla birlikte, birçok sürücü MAC adresinin değiştirilmesine izin verir. Buna ek olarak, bir işletim sisteminin NIC'inde kullanıcının seçtiği MAC adresine sahip olduğuna inanmasını sağlayacak araçlar vardır. Bir MAC adresini gizleme işlemi, MAC kafesleme olarak bilinir.[2]

MAC adresi kullanım alanları

Veri İletişimi

Ciahazlar arası veri paketlerin doğru adrese erişmesi sağlanır - Layer 2

Ağ Yönetimi

Ağa bağlı cihazların izlenmesi ve yönetilmesi için kullanılır.

Ağ Güvenliği

Access Control List (ACL) için kullanılabilir

IP Adres (L3)

3. Katman

IP adresi (İngilizce: Internet Protocol address), interneti ya da TCP/IP protokolünü kullanan diğer paket anahtarlamalı ağlara bağlı cihazların, ağ üzerinden birbirleri ile veri alışverişi yapmak için kullandıkları adres.[3]

İnternet'e bağlanan her cihaza, İnternet Servis Sağlayıcısı tarafından bir "public" IP adresi atanır ve internete bağlı cihazlar birbirleriyle bu "public" IP adresleri üzerinden ulaşırlar. IP adresine sahip iki farklı cihaz aynı ağda olmadıkları durumlarda, yönlendiriciler (router) ya da yönlendirme (routing) özelliği olan cihazlar vasıtası ile birbirleri ile iletişim kurarlar.

IP adresleri şu anda yaygın kullanımda olan IPv4 adresleri 32 bit boyutunda olup, noktalarla ayrılmış 4 adet onluk düzendeki sayılarla gösterilirler. Örneğin: 192.168.10.5 (Bu örnekte verilen IP adresi özel (private) IP adresi olarak tanımlanır ve sadece yerel ağlarda iletişim sağlayabilir. Diğer ağlar ile iletişim sağlanabilmesi için cihazın genel (public) IP adresine sahip olması gerekmektedir.)

Bazı internet sayfalarına, o sayfaların IP adresleri ile de bağlanılabilir. Ancak bu IP adreslerinin hangi sayfalara ait olduklarını bilebilmek pratikte çok mümkün olmadığından IP adreslerine karşılık gelen bir alan adı sistemi kullanılmaktadır. Alan Adı Sunucuları'ndan (DNS -Domain Name System) oluşan hiyerarşik bir sistem, hangi alan adının hangi IP adresine karşılık geldiği bilgisini eşler.

Yönlendiriciler IP paketleri iletme görevlerini IP paket başlıklarında yer alan IP adreslerine göre gerçekleştirirler. IP'nin ilk büyük versiyonu İnternet Protokolü Sürüm 4'tür. IPv4 internette baskın olan bir protokoldür. Onun halefi İnternet Protokolü Sürüm 6 (IPv6)'dır. IPv6, internete bağlanan cihaz sayısının artmasından ve bu cihazlara yetecek sayıda IP adresi verilmesini sağlama zorunluluğundan ortaya çıkmıştır.

IP Adres çeşitleri

IP v4

IP v6

Genel IP Adresleri

Özel IP Adresleri

Statik IP

Dinamik IP

Ağ alt Maskesi (Subnet mask)

TCP/IP'de iki cihaz aynı ağda olup olmadıklarını birbirlerinin IP adreslerinin ilk birkaç basamağına bakarak anlarlar. Bu basamağa IP maskesi veya Alt ağ maskesi (IP mask veya Subnet Mask) denir. Örneğin IP maskesi 255.255.255.0 ise, ilk üç basamağı (yani ilk 24 bit'i) aynı olan iki makine aynı ağda demektir.

192.168.100.1/24

192.168.100.1 255.255.255.0

172.16.10.1/16

172.16.10.1 255.255.0.0

IP v4 alt ağları - (subnets)

CIDR

Subnet mask

# of Address

Wildcard

/32

255.255.255.255

0.0.0.0

/31

255.255.255.254

0.0.0.1

/29

255.255.255.248

0.0.0.7

/28

255.255.255.240

0.0.0.15

/27

255.255.255.224

0.0.0.31

/24

255.255.255.0

256

0.0.0.255

/23

255.255.254.0

512

0.0.1.255

/22

255.255.252.0

1024

0.0.3.255

/16

255.255.0.0

65.536

0.0.255.255

255.0.0.0

16.777.216

0.255.255.255

128.0.0.0

2.147.483.648

127.255.255.255

Genel IP Adresleri

Genel IP adresi veya dışa dönük IP adresi, insanların iş veya ev internet ağlarını internet servis sağlayıcılarına (İSS) bağlamak için kullandıkları ana cihaza karşılık gelir. Çoğu durumda bu cihaz yönlendiricidir. Bir yönlendiriciye bağlanan tüm cihazlar, yönlendiricinin IP adresini kullanarak diğer IP adresleriyle iletişim kurar.

Dışarıya bakan bir IP adresini bilmek, insanların çevrimiçi oyun, e-posta ve web sunucuları, medya akışı ve uzak bağlantılar oluşturmak için kullanılan portları açmaları açısından çok önemlidir.

Debian Linux dış IP'yi öğrenme:

/# dig +short myip.opendns.com @resolver1.opendns.com

159.146.28.4

Özel IP Adresleri

Aşağıda yer alan üç IP adres bloku yerel alan ağlarında kullanılmak üzere ayrılmıştır.[4]

10.0.0.0 - 10.255.255.255

(10.0.0.0/8 - 10.0.0.0 maske 255.0.0.0)

172.16.0.0 - 172.31.255.255

(172.16.0.0/12 - 172.16.0.0 maske 255.240.0.0)

192.168.0.0 - 192.168.255.255

(192.168.0.0/16 - 192.168.0.0 maske 255.255.0.0)

Bu IP adres blokları yerel alan ağlarında kullanılmak üzere tahsis edilmiştir (Dünya üzerinde tekil değildirler) ve geniş alan ağlarında internet servis sağlayıcılar tarafından yönlendirilmezler. Bu nedenle bu IP ağlarından internete çıkarken gerçek IP adreslerine NAT yapılır.

/# ip addr | grep inet

inet 127.0.0.1/8 scope host lo

inet6 ::1/128 scope host noprefixroute

inet 192.168.201.65/24 brd 192.168.201.255 scope global dynamic noprefixroute ens18

inet6 fe80::be24:11ff:fec3:3509/64 scope link noprefixroute

Statik IP / Dinamik IP

Statik IP, sabit kalan ve değişmeyen bir IP adresi iken, dinamik IP servis sağlayıcı tarafından belirli aralıklarla otomatik olarak değiştirilen bir adres türüdür. Statik IP, genellikle sunucu barındırma, uzaktan erişim ve güvenlik sistemleri gibi sabit bağlantı gerektiren uygulamalarda tercih edilir.

Yönlendirici (Router) 3. Katman

Yönlendirici (İngilizce: router), aynı ağ iletişim kurallarını kullanan iki bilgisayar ağı arasında veri çerçevelerinin iletimini sağlayan ağ donanımıdır. Yönlendirme için OSI yedi katman modelinin üçüncüsü olan ağ katmanı kullanılır. Genellikle bu iş için özel üretilmiş donanımlar varsa da birden çok arayüzü olan bilgisayarlar da yazılım desteğiyle yöneltici olarak çalışabilirler.[

Statik Yönlendirme (Static Routes)

Statik yönlendirme, bilgisayar ağlarında yönlendiricinin yol seçimi yapılandırılmasında bir yolu tarif eden bir veri iletişim kavramıdır. Ağın mevcut topolojisinde ilgili yönlendiriciler arasındaki iletişim yokluğu ile karakterize edilmiş yönlendirme türüdür. Yönlendirme tablosuna yolları elle ekleyerek gerçekleştirilir. Statik yönlendirmenin tersi dinamik yönlendirmedir. Bazen de uyarlanabilir yönlendirme olarak ifade edilir.[5]

Yönlendirme tablosuna yolları elle ekleyerek gerçekleştirilir. Statik yönlendirmenin tersi dinamik yönlendirmedir. Bazen de uyarlanabilir yönlendirme olarak ifade edilir.

Default Gateway

# ip route show

default via 192.168.201.1 dev ens18 proto dhcp src 192.168.201.65 metric 100

192.168.201.0/24 dev ens18 proto kernel scope link src 192.168.201.65 metric 100

# route

Kernel IP routing table

Destination

Gateway

Genmask

Flags

Metric

Ref

Use

Iface

default

_gateway

0.0.0.0

100

ens18

192.168.201.0 0.0.0.0 255.255.255.0

100

ens18

Yönlendirme tablosunu tam sayısal biçimde görüntülemek için.

# route -n

Kernel IP routing table

Destination Gateway Genmask Flags Metric Ref Use Iface

"default gateway"

0.0.0.0 192.168.201.1 0.0.0.0 UG 100 0 0 ens18

0/0 > 192.168.201.1

192.168.201.0 0.0.0.0 255.255.255.0 U 100 0 0 ens18

Varsayılan Ağgeçidi

Statik Yönlendirmeyi yönlendirme tablosuna eklemek

#route add 10.10.10.0 netmask 255.255.255.0 gw 192.168.1.1 wlan0

Statik Yönlendirmeyi yönlendirme tablosundan silmek

#route del -net 10.10.10.0 netmask 255.255.255.0 gw 192.168.1.1 wlan0

Dinamik Yönlendirme

Bilgisayar ağlarında , uyarlanabilir yönlendirme ( AR ) olarak da adlandırılan dinamik yönlendirme ( DR ) , bir yönlendiricinin, bir sistem içindeki iletişim devrelerinin mevcut koşullarına bağlı olarak belirli bir hedef için farklı bir rota üzerinden veri iletebildiği bir işlemdir. Terim, genellikle bir düğümün veya düğümler arasında bir bağlantının kaybı gibi hasarların etrafından dolaşma yeteneğini tanımlamak için veri ağlarıyla ilişkilendirilir , diğer yol seçenekleri mevcut olduğu sürece. Dinamik yönlendirme, değişikliğe yanıt olarak mümkün olduğunca çok rotanın geçerli kalmasına olanak tanır.

Dinamik Yönlendirme Çeşitleri

RIP

Routing Information Protocol

- Yönlendirme Bilgi Protokolü

📝 Kaynaktan hedefe giden bir yolda izin verilen atlama sayısına bir sınır uygulayarak yönlendirme döngülerini önleyen bir mesafe vektörlü yönlendirme protokolüdür . [6]

OSPF

Open Shortest Path First

- Önce En Kısa Yolu Aç

📝 OSPF, mevcut yönlendiricilerden bağlantı durumu bilgilerini toplar ve ağın bir topoloji haritasını oluşturur. Topoloji, paketlerin hedef IP adreslerine göre yönlendirilmesi için internet katmanına bir yönlendirme tablosu olarak sunulur. OSPF, İnternet Protokolü sürüm 4 (IPv4) ve İnternet Protokolü sürüm 6 (IPv6) ağlarını destekler ve büyük kurumsal ağlarda yaygın olarak kullanılır . LSR algoritması kullanır.

OSPF Bileşenleri:

Link State Database (LSDB)

Dijkstra' algorithm

Shortest Path first (SPF) Tree

OSPF routes

IP routing table

Link State Database (LSDB):

Her yönlendirici, ağ topolojisini açıklayan özdeş veritabanlarını tutar.

Her yönlendirici, LSDB'den ve Dijkstra algoritmasını kullanarak en kısa yolu içeren bir ağaç oluşturur.

Bu ağaç yapısı, her bir hedefe giden bir OSPF rotası sunar.

OSPF, IP yönlendirme tablosuna rota ekleyebilir.

BGP

Border Gateway Protocol

📝 BGP, internet üzerinden iletişimi tanımlar. İnternet, hepsi birbirine bağlı geniş bir otonom sistemler koleksiyonudur. Her otonom sistem, İnternet Atanmış Numaralar Otoritesine kaydolarak elde ettiği otonom sistem numarasına (ASN) sahiptir.

BGP, en yakın ASN'leri takip ederek ve hedef adreslerini ilgili ASN'leri ile eşleştirerek çalışır.

IS-IS

Intermediate System to Intermediate System

📝 Ara Sistemden Ara Sisteme ( IS-IS , ayrıca ISIS olarak da yazılır ), bir ağ içinde yönlendirme bilgilerini değiştirmek için kullanılan bir bağlantı durumu iç ağ geçidi protokolüdür (IGP). Yönlendiriciler, veriler için en verimli yolları bulabilmek amacıyla ağ topolojisi bilgilerini paylaşır. IS-IS genellikle tek bir otonom sistem içinde dağıtılır ve büyük işletme ve servis sağlayıcı ağlarında kullanılır.

IS-IS, yönlendiricilerden oluşan bir ağ boyunca bağlantı durumu bilgilerini dağıtarak çalışan bir bağlantı durumu yönlendirme protokolüdür . Her IS-IS yönlendiricisi, diğer yönlendiricilerden dağıtılan bağlantı durumu bilgilerini toplayarak kendi bağlantı durumu veritabanını (LSDB) oluşturur. OSPF protokolü gibi, IS-IS de ağ üzerinden en iyi yolu hesaplamak için Dijkstra algoritmasını kullanır . Paketler ( datagramlar ), hesaplanan ideal yola göre ağ üzerinden hedefe iletilir.

IGRP

Interior Gateway Routing Protocol

İç ağ geçidi Yönlendirme Protokolü

📝 IGRP Cisco tarafından geliştirilmiş bir uzaklık vektörü protokolüdür. Cisco tarafından geliştirildiği için bu protokolü kullanan cihazların Cisco olması gerekmektedir. Temel olarak RIPv1’de bulunan bazı eksikleri gidermek ve Cisco firmasının kendisine ait bir protokolü olması amacıyla geliştirilmiştir. RIP (Routing Information Protocol - Yönlendirme Bilgi Protokolü) gibi uzaklık vektörü algoritmalarını kullanır ve RIP’in özelliklerinin üstüne bir kaç ekleme yapılmasıyla oluşturulmuştur. IGRP de RIP gibi sınıfsal (classful) bir protokoldür.

EIGRP

Enhanced Interior Gateway Protocol

Artırılmış İç Ağ Geçidi Yönlendirme Protokolü

📝 EIGRP Cisco tarafından IGRP protokolünün yetersiz kalmaya başlamasıyla geliştirilmiş birçok yönden IGRP protokolüne benzemesine rağmen, geliştirilmiş özellikleri sayesinde Cisco cihazların oluşturduğu ağlarda oldukça tercih edilen bir protokoldür. Bu protokol aynı anda Uzaklık Vektörü ve Hat Durumu protokollerinin özelliklerine sahip olduğu için Hybrid (Melez) olarak da adlandırılmaktadır.

Dinamik Routing Protokolleri

İç Ağ Protokolleri

Dış Ağ Protokolleri

Uzaklık Vektörü Protokolleri

Hat Durum Protokolleri

BGP

RIP v1

IGRP

OSPF

IS - IS

RIF V2

EIGRP

Ağ (Network) Cihazları

Anahtar

(Switch)

Tekrarlayıcı

(Repeater)

Köprüleyici

(Bridge)

Yönlendirici

(Router)

Güvenlik Duvarı Cihazları

(Firewall)

Erişim Noktası

(Access Point)

NIC

(Ağ Ara Birim Kartı)

Modem

IPv4 Paket

IPv4, İnternet Protokolünün en yaygın kullanılan sürümüdür. Cihazların internete bağlanmasını sağlayan bir dizi kural içerir ve her bağlanan cihaza IP adresi adı verilen benzersiz, 32 bitlik bir tanımlayıcı atanır . Cihazlar arasında veri gönderildiğinde, ağ paketleri her iki cihazın IP adreslerini de içerir. Yönlendiriciler ve anahtarlar, bu bilgiyi kullanarak paketleri kaynak cihazdan hedef cihaza ağ üzerinden yönlendirir.

IPv4'te ağ paketleri, işlev olarak posta paketine benzer. Her paket üç bileşen içerebilir: paket başlığı, veri yükü ve son kısım. Başlık bir zarfa, veri yükü içindeki içeriğe ve son kısım ise bir imzaya benzer.

Taşıma Katmanı

4. Katman

TCP

İletim Kontrol Protokolü

(Transmission Control Protocol)

UDP

Kullanıcı Veribloğu İletişim Kuralları

(User Datagram Protocol)

DCCP

Veri Paketi Tıkanıklık Kontrol Protokolü

(Datagram Congestion Control Protocol)

SCTP

Akış kontrol iletişim protokolü

(Stream Control Transmission Protocol)

Taşıma kAtmanı Servisleri Karşılaştırması

TCP

TCP (Transmission Control Protocol), TCP/IP protokol takımının taşıma katmanı protokollerinden birisidir. İlk ağ implementasyonunda, İnternet Protokolü (IP) ile birlikte çalışarak TCP ortaya çıkmıştır. Bu nedenle, tüm takım genellikle TCP/IP olarak adlandırılır. TCP, IP ağı üzerinden iletişim kuran uygulamalar arasında bir dizi oktetin (baytların) güvenilir, sıralı ve hata kontrolü yapılmış bir şekilde iletimini sağlar. Dünya Çapında Ağ (WWW), e-posta, uzak yönetim, dosya transferi ve akış medyası gibi büyük internet uygulamaları, TCP'yi kullanır; bu protokol, TCP/IP takımının taşıma katmanının bir parçasıdır. SSL/TLS sıklıkla TCP'nin üstünde çalışır. Bugün TCP, çoğu İnternet iletişimi için temel bir protokol olarak kalmakta ve farklı ağlar arasında güvenilir veri aktarımını sağlamaktadır.

Gelişmiş bilgisayar ağlarında paket anahtarlamalı bilgisayar iletişiminde kayıpsız veri gönderimi sağlayabilmek için TCP protokolü yazılmıştır. HTTP, HTTPS, POP3, SSH, SMTP, Telnet ve FTP gibi internetin kullanıcı açısından en popüler protokollerinin veri iletimi TCP vasıtasıyla yapılır.

TCP bağlantısı nasıl kurulur?

📝Normal olarak bir istemci bir sunucuya TCP bağlantısı başlatma isteğinde bulunduğunda, sunucu ve istemci bir dizi mesaj takas eder ve bu durum şöyle işler:
1)İstemci kendi sistem yapısı hakkındaki bilgiyi sunucuya bir SYN (synchronize) mesajı ile göndererek bir bağlantı kurmak ister.
2)Sunucu bu mesajı aldığını belirten ve kendi sistem yapısı hakkındaki bilgiyi istemciye bir SYN-ACK mesajı ile gönderir.
3)İstemci bu mesajı aldığını belirten bir ACK mesajı ile yanıt verir ve bağlantı kurulmuş olur.
Bu TCP üçlü zamanlı el sıkışma olarak adlandırılır ve bütün TCP protokolü kullanan kurulmuş bağlantılar için temeldir.

Tüm TCP Portlarını Listeleme

# netstat -at

Active Internet connections (servers and established)

Proto

Recv-Q

Send-Q

Local Address

Foreign Address

State

tcp

0.0.0.0:ssh

0.0.0.0:*

LISTEN

tcp

localhost:6010

0.0.0.0:*

LISTEN

tcp

localhost:ipp

0.0.0.0:*

LISTEN

tcp

debian15:ssh

_gateway:58905

ESTABLISHED

tcp

288

debian15:ssh

_gateway:58898

ESTABLISHED

Port No:

Protokol

Fonksyon

FTP

Dosya (File) aktarımı - veri

FTP

Dosya (File) aktarımı - kontrol

SSH

Güvenli Uzaktan bağlantı

$ ssh user@<ip address>

$ ssh user@<ip address> -p 26

(port 26 üzerinden bağlantı)

Telnet

Uzaktan bağlantı

SMTP

E-posta

DNS

Alan Çözünürlüğü

DHCP

DHCP (Server to Client)

DHCP

DHCP (Client to Server)

HTTP

Web

110

POP-3

Uzaktan e-posta erişimi

123

NTP

Zaman Senkronizasyonu

143

IMAP

161

SNMP

Ağ Yönetimi

443

HHTPS

Güvenli Web (SSL Sertifika)

445

SMB

Dosya Paylaşımı

3389

RDP

Uzak Masaüstü

UDP

UDP (User Datagram Protocol - Kullanıcı Veribloğu İletişim Kuralları), TCP/IP protokol takımının iki aktarım katmanı protokolünden birisidir. Verileri bağlantı kurmadan yollar.
Gelişmiş bilgisayar ağlarında paket anahtarlı bilgisayar iletişiminde bir datagram modu oluşturabilmek için UDP protokolü yazılmıştır. Bu protokol minimum protokol mekanizmasıyla bir uygulama programından diğerine mesaj göndermek için bir prosedür içerir. Bu protokol 'transaction' yönlendirmelidir. Paketin teslim garantisini isteyen uygulamalar TCP protokolünü kullanır.[7]

Geniş alan ağlarında (WAN) ses ve görüntü aktarımı gibi gerçek zamanlı veri aktarımlarında UDP kullanılır.

UDP bağlantı kurulum işlemlerini, akış kontrolü ve tekrar iletim işlemlerini yapmayarak veri iletim süresini en aza indirir.

UDP ve TCP aynı iletişim yolunu kullandıklarında UDP ile yapılan gerçek zamanlı veri transferinin servis kalitesi TCP'nin oluşturduğu yüksek veri trafiği nedeniyle azalır.

UDP'yi kullanan protokollerden bazıları DNS, TFTP ve SNMP protokolleridir. Uygulama programcıları birçok zaman UDP'yi TCP'ye tercih eder, zira UDP ağ üzerinde fazla bant genişliği kaplamaz.

UDP güvenilir olmayan bir aktarım protokolüdür. Ağ üzerinden paketi gönderir ama gidip gitmediğini takip etmez ve paketin yerine ulaşıp ulaşmayacağına onay verme yetkisi yoktur. UDP üzerinden güvenilir şekilde veri göndermek isteyen bir uygulama bunu kendi yöntemleriyle yapmak zorundadır.

UDP Paket Yapısı

Kaynak Port Numarası:

Gönderenin bağlantı noktası numarasını belirten 16 bitlik bir alan.

Hedef Port Numarası:

Hedeflenen alıcının bağlantı noktası numarasını belirten 16 bitlik bir alan.

Uzunluk:

UDP üstbilgisinin ve yük verilerinin bayt cinsinden uzunluğunu belirten 16 bitlik bir alan.

Kontrol Sayısı (Checksum):

Hata denetimi amacıyla bir sağlama toplamı içeren 16 bitlik bir alan. Sağlama toplamı, başlık ve yük verilerine dayalı olarak hesaplanır ve iletim sırasında verilerin bütünlüğünü doğrulamak için kullanılır.

Tüm UDP Portlarını Listeleme

# netstat -au

Active Internet connections (servers and established)

Proto Recv-Q Send-Q Local Address Foreign Address State

udp 0 0 debian15:bootpc _gateway:bootps ESTABLISHED

udp 0 0 0.0.0.0:mdns 0.0.0.0:*

udp 0 0 0.0.0.0:50468 0.0.0.0:*

Oturum Katmanı (L5)

5. Katman

Oturum katmanı veya 5. katman (İngilizce: Session Layer), bir bilgisayar birden fazla bilgisayarla aynı anda iletişim içinde olduğunda, gerektiğinde doğru bilgisayarla konuşabilmesini sağlar.

Ağda iki uygulamanın haberleşmesini sağlar. Uygulamalar arasındaki bağlantıları kurar, yönetir ve sonlandırır.Örneğin bir Internet Explorer programı ile Web server uygulamasının oturum kurmalarını birbirleri ile ön konuşmalar yapmalarını sağlar.İki uygulama birbirini fark edecek ve aralarında bir diyalog başlatacaktır.

Bu katman yardımı ile farklı bilgisayarlardaki kullanıcılar arasında oturumlar kurulması sağlanır. Bu işlem oturumların kurulmasını, yönetilmesini ve bitirilmesini içerir
Örneğin A bilgisayarı B üzerindeki yazıcıya yazdırırken, C bilgisayarı B üzerindeki diske erişiyorsa, B hem A ile olan, hem de C ile olan iletişimini aynı anda sürdürmek zorundadır.
Bu katmanda çalışan NetBIOS ve Sockets gibi protokoller farklı bilgisayarlarla aynı anda olan bağlantıları yönetme imkânı sağlarlar.

NetBIOS

Ağ'a bağlı aygıtların birbirleri ile haberleşmesi için kullanılan bir API (Uygulama programlama arayüzü)'dir. NetBIOS, Network Basic Input/Output System (Ağ Temel Giriş/Çıkış Sistemi) 'in kısaltmasıdır. Bu, ayrı bilgisayarlarda yerel alan ağı üzerinden iletişim kurmak için OSI Modelini sağlayan uygulamaların oturum katmanı ile ilgili hizmet vermektedir. NetBIOS bir ağ protokolü değildir sadece bu protokol üzerinde çalışan bir API'dir.
Eski işletim sistemleri NetBIOS 'u sırasıyla NetBIOS Frames (NBF) ve NetBIOS over IPX/SPX (NBX) protokollerini kullanılarak IEEE 802.2 ve IPX/SPX üzerinden çalıştırırdı. Modern ağlarda, NetBIOS normal olarak NetBIOS over TCP/IP (NPT) protokolü aracılığıyla TCP/IP üzerinden çalıştırılır.
Sonuç olarak ağdaki her bilgisayar bir IP adresi ve bir NetBIOS adının her ikisine de sahip olan bir hostname 'e karşılık gelir.[8]

Ağ'da NetBIOS ad bilgilerini tarayın.

$ nbtscan -r 192.168.1.0/24

Scans the whole C-class network.

TCP/IP

TCP/IP, yapı olarak iki katmanlı bir haberleşme protokolüdür. Üst Katman TCP (Transmission Control Protocol) verinin iletimden önce paketlere ayrılmasını ve karşı tarafta bu paketlerin yeniden düzgün bir şekilde birleştirilmesini sağlar. Alt Katman IP (Internet Protocol) ise, iletilen paketlerin istenilen ağ adresine yönlendirilmesini kontrol eder.

TCP/IP Protokol Yapısı

Uygulama Katmanı (Application Layer): Farklı sunucular üzerindeki süreç ve uygulamalar arasında olan iletişimi sağlar.

Taşıma Katmanı (Host to host or Transport Layer): Noktadan noktaya veri akışını sağlar.

İnternet Katmanı: Routerlar ile birbirine bağlanmış ağlar boyunca verinin kaynaktan hedefe yönlendirilmesini sağlar.

Ağ Erişim Katmanı: Uç sistem ile alt ağ arasındaki mantık arabirime ilişkin katmandır.

Fiziksel Katman: İletişim ortamının karakteristik özelliklerini, sinyalleşme hızını ve kodlama şemasını belirler.

1. İnternet protokol takımı ağ modeli ve internet ve benzeri ağlar için kullanılan bir iletişim protokolleri kümesidir.

2. TCP/IP de veri biçimlendirilmiş şekilde nasıl olması gerektiği belirterek uçtan uca bağlantı sağlar.

3. TCP/IP modeli ve ilgili protokoller Internet Engineering Task Force (IETF) tarafından korunur.

TCP/IP ile OSI arasındaki Farklar

Kaynak: https://www.geeksforgeeks.org/tcp-ip-model/

* OSI modelinde katmanların görevlerinin kesin bir şekilde belirlenmiş olması yeni bir protokol geliştirmeyi kimi zaman güçleştirebilir. TCP/IP ise böyle bir kısıtlama getirmediğinden, gerektiğinde yeni bir protokol mevcut katmanlar arasına rahatlıkla yerleştirilebilir.

TCP/IP protokollere örnek olarak, dosya alma/gönderme protokolü (FTP (File Transfer Protocol)), elektronik posta iletişim protokolü (SMTP (Simple Mail Transfer Protocol)), TELNET protokolü (internet üzerindeki başka bir bilgisayarda etkileşimli çalışma için geliştirilen protokolü) verilebilir. Adını sıkça duyduğumuz WWW ortamında birbirine link objelerin iletilmesini sağlayan protokol ise Hyper Text Transfer Protocol (HTTP) olarak adlandırılmaktadır. TCP/IP protokolü aynı zamanda, diğer iletişim ağlarında da kullanilabilir. Özellikle pek çok farklı tipte bilgisayarı veya iş istasyonlarını birbirine bağlayan yerel ağlarda (LAN) kullanımı yaygındır.

Ağ Güvenliği İpuçları

🔝

📝 En iyi ağ güvenliği ipuçları

OSI modelinin farklı katmanlarını anlamak, ağınızı güvence altına almak için çok önemlidir. İşte katmanlar genelindeki temel ağ güvenliği risklerinin kısa bir özeti:

1️⃣ Physical Layer – Eavesdropping, tampering, and electromagnetic interference.

2️⃣ Data Link Layer – MAC address spoofing, ARP spoofing, and switch flooding.

3️⃣ Network Layer – IP spoofing, route table manipulation, and Smurf attacks.

4️⃣ Transport Layer – UDP floods, SYN floods, and segmentation issues.

5️⃣ Session Layer – Session replay, session fixation attacks, and man-in-the-middle attacks.

6️⃣ Presentation Layer – SSL stripping, character encoding attacks, and data compression manipulation.

7️⃣ Application Layer – SQL injection, XSS, and DDoS attacks.

Bu güvenlik açıklarını anlayarak ağınızı daha iyi koruyabilir ve potansiyel tehditleri önleyebilirsiniz.

Kaynak: Tech Talks

VLAN Configuration

🔝

# Network, # OSI Modeli, # IP Adres, # MAC Adrwes, # Router, # Yönlendirici, # TCP/IP, # Network Security

[1]

Kaynak: Vikipedi

[2]

Kaynak vikipedi

[3]

Kaynak: https://tr.wikipedia.org/wiki/IP_adresi

[4]

Kaynak:
https://tr.wikipedia.org/wiki/IP_adresi

[5]

Kaynak: https://tr.wikipedia.org/wiki/Statik_y%C3%B6nlendirme

[6]

Kaynak: https://en.wikipedia.org/wiki/Dynamic_routing

[7]

Kaynak :https://tr.wikipedia.org/wiki/UDP

[8]

Kaynak: https://tr.wikipedia.org/wiki/NetBIOS